• Lastik, belli bir süre içinde, belli bir sıcaklık ve basınç altında pişirilmiş kauçuk hava yastığıdır.
• Genellikle içinde taşıdığı hava ile yere sürtünerek motorlu ya da motorsuz kara nakil aracının ilk hareketini başlatır, hızlandırır ve durmasını sağlar.
• Kullanım yerlerine göre çeşitli ebat, tip ve yapıda üretilir.
• Tekerleğin Sümerler tarafından icadından bugüne dek 5000 yıldan fazla zaman geçmiştir.
• Bugün kullandığımız “lastik tekerleğin” hammaddesi olan kauçuk 19.yy sonundan itibaren kullanılmaya başlanılmıştır.
• Kullanımı ve geliştirilmesi 20.yy’da en üst düzeyine ulaşmıştır ve devamlı olarak gelişmektedir.

Aşağıdaki resmin üzerindeki harflere tıklayarak ilgili kısımla ilgili bilgilere ulaşabilirsiniz.

• Sırt
  • Uzun ömür (km)
  • Konfor
  • Sürüş emniyeti (yere tutunma)
  • Fren emniyeti
  • Darbelere karşı dayanıklılık
  • Soğutma (ventilasyon)
• Omuz
  • Viraj emniyeti
• Yanak
  • Süspansiyon
  • Esneklik
  • Yanaktan gelecek darbelere dayanıklılık
• Topuk
  • Lastiğin janta tam olarak oturmasını sağlamak
• Karkas
  • Diğer bütün parçaları üstünde taşımak
  • Basınçlı havayı tutmak
  • Darbelere mukavemet
  • Yumuşaklık (flexible)
  • Esnek olmamak (no-elastic)

• A. BALONLUK : (KESİT GENİŞLİĞİ), mm Normal basınçla şişirilmiş ve 24 saat bekletilmiş bir lastiğin, şekil ve yazılar hariç olmak üzere, yanakları arasındaki dıştan dışa uzaklığıdır.
• B. SERİ : Kesit yüksekliğinin, kesit genişliğine oranının % olarak ifade edilmesidir.
• C. RADIAL YAPI
• D. JANT ÇAPI (inç cinsinden)
• E. YÜK ENDEKSİ
• F. HIZ SEMBOLÜ
• G. TİCARİ DESEN ADI
• H. TL (İç lastiksiz, tubeless)

• Lastik üzerindeki hız limitinden daha yüksek hızlarda kullanılırsa lastik ömrü azalacaktır.
• Eğer bir lastik taşıyacağından daha fazla ağırlığa maruz kalırsa gümleyecektir..
• Hız ve yük ilişkisi lastik ömrü için çok önemlidir.

Aşağıdaki tablolarda lastiğinizin hız ve yük sembollerine karşılık gelen değerleri bulabilirsiniz.

Hız Tablosu Yük Tablosu

• Lastik, esas olarak aracın yol ile temasını sağlayan bir hava yastığıdır. Lastiğin ana fonksiyonları şöyledir:
  • Yük taşıma kapasitesi
  • Esneme kabiliyeti
  • Güç aktarımı
  • Direksiyon hakimiyeti
  • Yola tutunma kabiliyeti
• Bu özellikler lastiğin tüm ömrü boyunca sabit kalmalıdır. Aynı zamanda lastiğin uzun ömürlü ve emniyetli olması da gerekir.
• Saydığımız bu ana kriterlerden başka, lastikten gelişen araç teknolojisine uyum sağlaması ve diğer bazı hususlar beklenir.
  • Yakıt tasarrufu
  • Sessiz çalışma
  • Diş açılabilme, tamir edilebilme ve kaplanabilme
  • Yüksek süratlere dayanma ve konfor

Değerli sürücüler kullandığımız araçlara gösterdiğimiz özen; periyodik bakım, temizlik v.s. çok önemlidir. Aynı şekilde kullandığımız aracın lastiklerine de özen göstermek hepimizin emniyeti için şarttır.
Gerek emniyetimiz, gerek lastiğin de uzun ömürlü olabilmesi açısından, lastiklerimizi düzenli olarak kontrol etmeliyiz.Lastiklerin ömrünü etkileyen çeşitli faktörler bulunmaktadır

• Lastik Basıncı
  Sizin emniyetiniz ve lastiğin uzun ömürlü olabilmesi için önemli faktörlerden biri; doğru basınç ayarıdır.Yabancı bir cismin lastiğe batması sonucu zaman içerisinde lastiğin içerisindeki havanın normal olarak azalması ya da iklimsel şartlardan lastiğin basıncı düşebilir.Bu sebeple lastik basıncını düzenli olarak kontrol ettirmelisiniz.Basınç, lastik soğuk iken kontrol edilmelidir.Lastik basıncı araç üreticisinin tavsiyesine uygun ayarlanmalıdır.
• Lastik Seçimi
  Araca konan lastiklerin ebat,hız/yük endeksli,araç üreticileri tarafından maksimum konfor ve emniyet sağlamak için aracın teknik özelliklerine göre seçilir.Bu bakımdan lastik değiştirirken bu kriterlerden fazla sapmamak daha uygundur.Buna rağmen lastiğin hız/yük endeksini yükseltmekte teknik olarak sakınca yoktur.Lastik değiştirirken konacak lastikler arasında aşağıdaki noktalara uyulmalıdır.
  Aynı ebat
  Aynı desen
  Aynı hız/yük endeksi
  Aynı yapı(radyal,bezli)
• Balans Ayarı
  Lastik ve dolayısı ile araç dengelenmediği zaman düzensiz titreşimler meydana gelir. Bu titreşimler direksiyon,manevra ve sürüş konforunu bozar.Bu sebeple lastiğin balans ayarı uzman kişilerce yapılmalıdır.
• Rot Ayarı
  Dönen aksamda oluşan geometrik bozukluklar lastiklerde çabuk ve düzensiz aşınmaya sebep olur.Böylece yol tutuş manevra kabiliyeti azalır ve emniyetsiz hale gelir.Düzenli olarak yine uzman kişilere rot ayar kontrolü yaptırmak gereklidir.
• Diş Derinliği
  Lastiğin sırtındaki dişlerin deseni ve derinliği üreticilerin uzun hesap ve testleriyle ortaya çıkmaktadır.Bu dişler kullanım amacına göre;yol tutuş,çekiş,suyu boşaltma gibi özellikler için dizayn edildiğinden derinliği çok önemlidir.Her ne kadar yasal aşınma sınırı olsa da (örneğin;binek lastiklerde minimum 1.6 mm)bu seviyeye gelmeden de aşınan dişler yukarıdaki özellikleri kaybetmeye başlar.Bu nedenle diş derinliğini de takip etmeliyiz.
• Rotasyon (Yer Değiştirme)
  Lastiklerinizin, araçta takılı oldukları her değişik pozisyonda değişik aşınma hareketlerine maruz kaldıklarından, periyodik olarak yerlerinin değiştirilmesi ömürlerini artıracaktır.
• Fren Ayarı
  Fren sistemlerinizi araç üreticisinin tavsiye ettiği aralıklarla kontrol ettiriniz. Ayarsız frenler,lastiklerde düzensiz ve hızlı aşınmalarına neden olur. Ani ve sert frenlemelerde kuvvet dağılımı lastiğe göre farklı olacağından, blok tipi aşınma olması ihtimali artar.
• Yük Miktarı ve Yükleme Biçimi
  Araç üreticisinin belirlediği, araç taşıma kapasitesi (istiap haddi) üzerinde yüklemeler;
  lastiğin çabuk ısınmasına ;
  yanak,omuz ve topuk bölgelerinde arıza vermesine,
  hızlı aşınmasına sebep olur. Dengesiz yüklemeler de lastik ömrü üzerinde olumsuz etki yapar.

JANT ALIRKEN VE KULLANIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Aplikasyon
Jantların aplikasyon tablosuna göre aracınıza uygun olduğundan ve doğru lastik kullanıldığınızdan emin olunuz. Araç üreticisinin tavsiye etmiş olduğu teknik değerlerin dışına çıkmamaya özen gösterin. Yanlış seçilecek jant, aracın maksimum hız, fren mesafesi, rot-balans ayarı ve yakıt tüketimi gibi teknik değerlerine olumsuz etkilerde bulunabilir. Bunun için yeni bir jant alırken, konuyla ilgili teknik servislerden mutlaka bilgi alınız.

Bakım
Jantın temizliğini mutlaka su ve normal deterjan kullanarak yapın. Sert olmayan bir fırça veya süngerle jant üzerindeki yağ ve benzeri izleri çıkarabilirsiniz. Metal, solvent katkılı temizleyiciler ve aşındırıcı malzemeler ile jantınızın kaplamasına zarar vereceğinizi unutmayın. Jantları, sert cisimlerin darbelerinden koruyunuz ve kaldırım kenarlarına çarpmaktan kaçınınız.

Onarım
ERTRO (Uluslararası Lastik ve Jant Teknik Kurumu) standartları tavsiyesine göre hasar görmüş jant onarılamaz ve kullanılamaz. Jant üzerinde kaynak, doğrultma, talaş kaldırma, boyama, bijon somunu veya göbek deliğini büyütme ve eksen kaydırma işlemleri yaptırmayınız.

Kullanım
Jant, üretici firmalar tarafından trafiğe izin verilen yol koşullarında ve araç firmalarınca belirtilen aks yüküne göre test edilir ve satışa sunulur. Diğer yol koşullarından ve aşırı yüklemelerden dolayı jantlarınızda problem oluşacağını unutmayın.

JANTLA İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR

• Jant alırken nelere dikkat edilmeli?
  Jant alırken, üzerinde durulması gereken en önemli konu, jantın araca uyumudur. Beğendiğiniz jantın aracınıza uyumlu olup olmadığını araç üreticisinden öğrenebilirsiniz. Ayrıca jant servislerinde de aracınıza uygun jant için uygulama tabloları bulabilirsiniz...
• Hafif metal jantların araç hakimiyetine olumlu etkisi var mı?
  Hafif metal jantların, yapısal özellikleri ve tubeless lastiklerle uyumları neticesinde, araç denge ve direksiyon hakimiyetine olumlu yönde katkıları bulunuyor.
• Hafif metal jant yakıt tasarrufu sağlar mı?
  Hafif metal jantlar, alüminyum ve titanyum gibi metallerden üretilirler. Bu tip metallerden üretilen jantların, saçtan üretilen jantlara göre en önemli avantajları hem hafif olmaları, hem de daha sağlam olmalarıdır. Bu nedenle alüminyum jantlar, araç toplam ağırlığını azaltır ve yakıt ekonomisine katkıda bulunur.
• Jant montajı kime yaptırılır?
  Jantın montajı, uygun makine ve ekipmanlara sahip servislere yaptırılmalıdır.
• Hafif metal jantlar, diğer jantlara göre güvenli midir?
  Hafif metal jantlar, yapısal özellikleri itibariyle, dış etkenlerden kaynaklanan darbeleri kolay absorbe ederler. Ayrıca ekstra güvenlik sağlarlar.
• Hafif metal jantların lastik ve fren sistemlerinin ömrüne olumlu etkisi olduğu doğru mudur?
  Hafif metal jantlar, lastik ve fren sistemlerinde oluşan ısıyı hızla transfer ettikleri için ömürlerini uzatırlar.